| General note |
თავფურცელზე: „სულიკო“, ოტელოში – 124; ყოფა-ცხოვრება, გვ. 3 „ანტონ და კლეოპატრაში“. ბედიღბალი, გვ. 63 „მაკბეტში“ „ოტელოშიც“ ორეული, გვ. 65; ბოღლიწო, გვ. 40. რიჩარდ; ქლესა, რიჩარდ 113, სართად, რიჩარდ 109“.<br/>ფორზაცზე: „შექსპირი ქართულად ივ. მაჩაბლის ნათარგმნები (1854–1898). ამ წელს ითარგმნა: „1892. 1. „მაკბეტ“. კიდევ თარგმნა ვ. გუნიამ. 1893. 2. „რიჩარდ მესამე“. 1893. 3. „ანტონიოს და კლეოპატრა“, „მოამბე“, 1898, № VI–VII. 1898. 4. „კორიოლანოს“ „მოამბე“, 1898, № VIII–IX, X. 1888. 5. „ოტელო“. კიდევ თარგმნა (ცალკე) ი. ჯაჯანაშვილმა. 1896. 6. „იულიოს კეისარი“, „მოამბე“, 1896 წ. № I, II, III. კიდევ სთარგმნა მ. ყიფიანმა. იხ. „ცისკარი“, 1867 წ. № I და II. „იულიოს ცეზარი“, 1887. 7. „ჰამლეტ“ 1886 წელს და 1887.<br/>კიდევ თარგმნა ან. ფურცელაძემ და ლ. არდაზიანმა „ცისკ.“, 1858 წ., № 1, ივ. მაჩაბელმა კიდევ თარგმნა: 1. „ეჭვით ავადმყოფი“ მოლიერისა, იხ. 1879, „ივერია“, № 5–6 და 1879, № 4. შინაური მიმოხილვა, გვ. 161. 2. „ადვოკატი მელაძე“, იხ. „ცხოვ. სარკე“, წ. 1. ეს პიესა ბლანშესი გადმოაკეთა 1871 წელს. 3. ქ-ნ ჟირარდენის პიესა „ორცეცხლშუა“, იხ. დაიბ. „ივერია“, 1881 წ. № IV. 4. ჟან ბოდრი, კომ. 4 მოქ. ვაკრისა „ივერია“, 1886 წ. № 237. ცნობაა რომ ივ. მაჩ. თარგმნა. 5. ცქრიალა (ფრუ-ფრუ), პიესა ვალადესი? იხ. ცნობა ვ. გუნიასი. მალიავასად ჰალევის, იხ. ივ. პოლ. 6. როგორც ჰქუხს, ისე არა წვიმს გოლდონისა (Ворчун благодетель) იხ. ვ. გუნიას მოგონება „რუსთ. თეატრი“. ბოლოში მიწერილია: „სრულია. აკლია „ლირი“. მაქვს ცალკე. ი. გრ.“.<br/>ფორზაცის მე-2 გვ.: „ჰამლეტი“ თარგმნა: 1. ლავრენტი არდაზიანმა, იხ. „ცისკარი“, 1858 წ., №№ 5, 6, 7, 8. („ჰამლეტჯან“) ითარგმნა სრულად. 2. მ. ფავლენიშვილმა, არ დაბეჭდილა, მხოლოდ ცნობაა, იხ. „ცისკარი“, 1857 წ. № 4, გვ. 43. 3. ანტ. ფურცელაძემ. იდგმებოდა ქართულ სცენაზე, იხ. განცხადება ჟურნ. „თერგი“, 1885 წ. № 19. „მხოლოდ ერთხელ ითამაშესო“. იხ. ახალი ამბავი „ივერია“-ში, 1888 წ. № 63 („კოროლო მერზავეცო!“) გუნიამ თავის ბენეფისში დადგა 1885. 20 იანვარს. ჰამლეტ – ვ. გუნია, ოფელია – ქ. ანდრონიკოვისა. 4. ნიკო დადიანმა, იხ. ცნობა: „ქართული მწერლობა“, 1927 წ. № 6–7, გვ. 303. 5. ივ. მაჩაბელმა – სამჯერ დაიბეჭდა: ერთხელ „თეატრის“ რედაქციამ დაბეჭდა დიდი ფორმატი, 1886 წ. მეორედ – 1887 წ., მესამედ – 1928 „ქართულმა წიგნმა“. <br/>ბოლოს ფორზაცზე: „შექსპირი კიდევ სხვებმა თარგმნეს 1 „ტყუილ-უბრალო ვაივაგლახი“ დავით ყიფიანმა – ლევ ყიფიანის მამაა. „დიდი ამბავი ტყუილ-უბრალოდ“ ნიკო დადიანმა. „დიდი აურზაური არაფრისათვის“ გივი გაჩეჩილაძემ. 2. „ჭირვეული ცოლის მორჯულება“ ჯერ კ. მესხმა, შემდეგ კ. მაყაშვილმა, შემდეგ ალექსანდრე იმედაშვილმა, ს. ფაშალიშვილმა. 3. „რომეო და ჯულიეტა“ დიმ. ყიფიანმა, იხ. „ცისკარი“ და ალ. შანშიაშვილმა, ჭელიძემ. 4. „იულიოს კეისარი“ თარგმნა მ. ზ. ყიფიანმა – „ცისკარი“, 1867, № I–IV და დ. ონიაშვილმა რუსთ. თეატრის შეკვეთით. არ დადგმულა. და ივ. მაჩაბელმა. 4. „ვენეციელი ვაჭარი“ – 1872 „მნათ“. 5. „ვინძორის ცელქი ქალები“ თარგმ. მარიამ ჯამბაკურ-ორბელიანმა. დაიდგა პირველად 1924 20 ნოემბ. კ. მარჯანიშვილი. შეკვ. იხ. აფიშა. 6. „მაკბეტი“ თარგმნა ვ. გუნიამ. აქედან ორი სცენა ითამაშეს პირველად 1885 წ. 30 იანვარს. მაკბეტი – ვ. გუნია, ლედი-მაკბეტი – ბ. ავალიშვილისა. „ოტელო“ – თარგმ. ივ. ჯაჯანაშვილისაგან, ვ. გუნიასი 1885 წელს. ხელნაწერი მე მაქვს. „რომეო და ჯულიეტა“ თარგ. სოლომონ წერეთელმა (მოზარდ მაყურებელთა თეატრში დაიდგა 1942 წ.)“.<br/>ფორზაცის მე-2 გვ.: „ნურსად, (ოტელო 15); ყადრი, (იქვე, 27); კოტუში, (იქვე, 38); ჯობია (იქვე, 39); ხურუში, 76, „ოტელო“.<br/>წიგნში კონვერტი წარწერით: „მაჩაბელი როგორც მთარგმნელი. ივ. მაჩაბელი და შექსპირი“. კონვერტში ქაღალდის ნაჭრები წარწერებით: „ჯულიეტა, კომ. თარგ. ივ. მაჩაბლისა. მოქმედნი: 1. დეპინუა, 2. პინ... 2. „იულიუს კეისარი“. გვ. 130 და 131. ბრუტოსის სიტყვებს კასიო ამბობს და კასიოსი ბრუტ. „მოამბეში“ შეცდომით დაიბეჭდა. 3. „ორცეცხლშუას“ ხანდახან სხვა სათაურს აძლევდნენ – „ქალის ტანჯვა“. 4. „ჟან-ბოდრი“, დრ. 4. მოქმ. თხზ. იგიუსტ ვაკრასი. თარგ. ივ. მაჩაბლისა. იხ. აფიშა 1886 წ. 18 დეკ. 5. „მოგზაური“, კომ. 1 მოქმ. ოქტავ ფელიუს თხზ. თარგ. ი. მაჩაბლისა. იხ. 1904 წ. გამოც. „Список“-ი გვ. 22. 6. „1902 19 დეკემბერს წარმოდგენილი იქნება პირველად ახალი პიესა (როგორ? პირველად? ამ სეზონში თუ საზოგადოდ? ი. გრ.) „ცქრიალა“, დრ. 5 მოქმ. მელიაკ და ჰალევისა, თარგმ. ივ. მაჩაბლისა (აფიშიდან). 7. ივ. მაჩაბლისაა „ადვოკატი მელაძე“, კომ. 2 მოქ. დაწერილი 1884 წ. მომქმედნი პირნი: მელაძე, მარინე, კეკე, სერგო ფირუზოვი, მიხაკო, მოსამართლე, სესიკა, მეცხვარე. იხ. არხივი, ფ. 114 № 114. ი. გრ. დაბეჭდილში მომქმედნი პირნი სხვანაირადაა, იხ. „ცხ. სარ.“ 8. „ადვოკატი მელაძე“ ი. მაჩაბ. ხელთ. არხივში. ფონდი № 114, № 1884. 9. „ადვოკატი მელაძე“, კომ. 2 მოქ. თხზ. პიერ ბლანშესი, გადმოკ. ი. მაჩაბლის მიერ. (ცენზურაში წარდგენილია, 1871 წ). იხ. ცნობა „თეატრი“, 1888 წ. № 32, გვ. 15. 10. „ატუკანტი მელაძე“, 2 მოქ. კომ. თარგ. ივ. მაჩაბლისა. იმერულ კილოზე გადაკეთებული დ. მესხისაგან. იხ. აფიშა. 1898 წ. 29 იანვარს ითამაშეს. 11. „ადვოკატი მელაძე“, კომ. 2 მოქ. გადმოკეთ. ბრიუსოდან და პალაპრიდან. 12. „თანამედროვე მწერალმა ა. სოკოლოვმა ხელახლად თარგმნა „ადვოკატი პატელენი“ (ფრანგული ძველი ფარსი), იხ. „Лит. газета“, 1940, № 6, გვ. 1. „ადვოკატი მელაძე“ ქართულად ხელახლა თარგმნა მიქელაძემ და დაიდგა მოზარდ მაყურებელთა თეატრში 1944 წ. 13. გოლდონი და ი. მაჩაბელი. „როგორც ჰქუხს, ისე არა წვიმს“. „თეატრი“, 1886 წ.“ 14. „ჰამლეტ. აჩრდილის შემდეგ? – სად არის ჩემი მოსაგონებელი წიგნი? 38“.<br/> |