რაფფი

ხენთი. რუს-ოსმალოს (1877-1878 წ.) უკანასკნელი ომის დროს ისტორიული რომანი : ავტორის სურათით / რაფფი ; თარგმანი [და წინასიტყვაობა] ბ. ევანგულოვისა. - ტფილისი, 1903 (წიგნის გამომცემელ ქართველთა ამხანაგობის სტ.). - 364, [1]გვ. : სურ.

ი. გრიშაშვილის ბიბლიოთეკა-მუზეუმის კატალოგი.
ფორზაცზე: „ტყის არაკი: 1. რაფფი. იხ. „ხენთი“, გვ. 236. 2. ვ. ღვანკითელი. იხ. გაზ. „ამიერკავკასიის რკინისგზელი“, 1923 წ., № 85, 19 თებერვ. 3. დ. გივიშვილი. 4. ეზოპის არაკი „მეშეში და მაღნარი“, იხ. „იგავნი იეზებოს ფილოს“, ვენეტიკი, 1859, გვ. 69“.
თავფურცელზე: „ბიბლიოგრაფია რაფის მოთხრობებისა თარგ. დ. ტერ-დავითიანისა. „ივერია“, 1892, № 31. ამ წიგნზე იხ. რეცენზია დავით ნახუცრიშვილისა „ივერია“, 1903 წ., № 172. „მოამბეში“ იბეჭდებოდა 1902, VIII, 1903“.
გვ. 5 ხაზგასმულია: „ფურიასავით“, მიწერილია: „თუ ჰური“.
გვ. 40. ხაზგასმულია: „ბატისტის“, მიწერილია: „მადარმარქის“.
გვ. 46. სიტყვასთან „მეღდუსობა“ მიწერილია: „მიღდისა“.
გვ. 59. ხაზგასმულია: „ვედრების“, მიწერილია: „მუდარის“.
გვ. 97. ხაზგასმულია: „მომსხო“, მიწერილია: „მოსქო“.
გვ. 143. ხაზგასმულია: „აძრობს“, მიწერილია: „აზრობს“. იქვე სიტყვასთან „გოლვა“ მიწერილია: „გვალვა“.
გვ. 158. ხაზგასმულია: „მისაქამ“, მიწერილია: „მისაკა“.
გვ. 261. ხაზგასმულია: „მაჯები“, მიწერილია: „მკლავები“. აქვე სიტყვაში „ხაბლი“ „ხ“ შეცვლილია „ღ“-თი.
გვ. 279. ხაზგასმულია: „ყოველ წვრილმანში რაღაც საიდუმლოებას ეძებდა“, არშიაზე მიწერილია: „მეც აგრე ვარ.“
ბოლოს ფორზაცზე: „Старая дева – ბედმოძვირებული; დუმბი – დუმბო; დვინი – დვრინი; ზილი; – კნინი – კრინი. ი. გრ. წაღვერი 1920 წ. 8 აგვისტო. ანი [ვარდიაშვილი] ვიღაც არ არის, რაღაცა მაკლია!“ და ქაღალდის ნაჭრები მინაწერებით: 1. „რაფფისა. 1. „დავრიში“ – „კვალი“, 1893 წ. № 35. (აქ წერია, რომ „დროების“ თანამშრომლის მეგობარი იყოო). 2. „ალექსანდრე ბატონიშვილი“ (რაფფისა), „კვალი“, 1893, № 41. იხ. „დროებაც“, 1871. 2. რაფფის „ალექსანდრე ბატონიშვილი“ იხ. „დროება“, 1872, № 28. 3. რაფფი და „კატა აწონას“ ავტორი. სიღნაღის სომეხთა მოძღვარს ტერ-იეღიშე ტერ-ასტვაცატურიანს უთარგმნია რაფფის მოთხრობები ქართულად. „ივერია“, 1890, № 262. 4. „ხენთზე“ იხ. ვრცელი წერილი ივ. ბეგლაროვისა. „საბჭოთა ხელოვნება“, 1939 წ., № 10, გვ. 69. ბეგლაროვი წერს ევანგულოვზე „კამეჩის ყროყინი შეუცვლია კამეჩის ბღავილით“-ო. 5. რაფფი გარდაიცვალა სწორედ აღდგომის დღეს აპრ. 24-ს 1888 წელს და დაასაფლავეს 29 აპრილს, იხ. „ივ“. 1886 წ. № 88 და № 89 – ბიოგრაფია, გვ. 1. ალექსანდრე ბატონიშვილზე რაფფის წერილი, იხ. „დროება“, 1871–1872 წ. 6. რეცენზია „ხენთზე“ დ. ნახუცრიშვილისა „ივერია“, 1903, წ., 172“.
წიგნში დევს: 1. ივ. ბეგლაროვის წერილი „რაფფი და ქართული საზოგადოება“, ამოჭრილი ჟურნალიდან, მიწერილია: „საბჭოთა ხელოვნება“, 1939 წ. № 10“. წერილში გახსნილია ფსევდონიმი „საგანიძე“: „სანდრო გძელიშვილი“. 2. გაზეთ „ხორურდიან ვრასტან“-ის 1939 წლის 30 ოქტომბრის ნომერი, მინაწერით: „რაფფი ქართულ ლიტერატურაში“ ივ. ბეგლაროვისა“.


სომხური ლიტერატურა

821.19-311.6