ორბელიანი, სულხან-საბა 1658-1725 creator ყიფშიძე, იოსებ რედაქტორი შანიძე, აკაკი რედაქტორი text ge ტფილისი ქართული წიგნი 1928 monographic geo

print

XXXII, 05, 480 გვ. ; 18 სმ. სულხან-საბა ორბელიანი ; იოსებ ყიფშიძისა და აკაკი შანიძის რედაქციით. ი. გრიშაშვილის ბიბლიოთეკა-მუზეუმის კატალოგი. შმუცტიტულზე: „სულხანის ენის ღირსეულად დამფასებელს, ჩემს ძმას, მეგობარს ი. გრიშაშვილს. ა. შანიძე. 19. I. 930“. ფორზაცზე: „ბიანქო, 39; თხრმალი, 144“ და გვ. 144. მიწერილია: „იხ. ილიას შეკრებილი ანდაზები, „ივერია“, 1883 წ. № XII, გვ. 42. თხრემლი – ორმო. ი. გრ. ჭალიკონი, გვ. 441; შილი, 403“. და გვ. 403. მიწერილია: „შილი – ძმების ცოლები ერთმანეთის შილები არიან.“ ქურური, 374; ჭალიკონი – ქარი; თხრემლი, 144; ხმილი – ягоды, 456 – 7; ზედადგარი – тиган, 128 (იხ. პავლენკო – 2491); იავვნანა – გვ. 145. – კერპი ყოფილა (ალბათ ამ კერპის სახელით აძინებენ ბალღებს); ბადრაგა – бродяга, გვ. 32; ჯორულა და სუსუნაკი, 470; პირის შემადებელი – ხასი, გვ. 453; ყაზილა – ძაღლი ყოფილა, გვ. 382. აქედან „ყაზილარი“; კასაბი თუ ყასაბი, 163; ნუგბარი, 251; სტრაპი – სატრაპი? ქალდეურის ენით თავადი, ხაზარულად მოურავი, 323“. შმუცტიტულზე: „აფროდიობა – უზომოდ ქალთა თანა შეყოფა, გვ. 23; ბუნიობა დღე-ღამის გასწორება (მარტი და სექტ.), გვ. 47“ და გვ. 47 მიწერილია: „ეს სიტყვა „ოტელოშიც“ არის მოქ. II, ი. გრ. გვ. 60. „ქართ. წიგნის“ გამოც.“ შმუცტიტულის მე-2 გვ.: „ბევრი სიტყვა „ქილილა და დამანადან“ აქ არ არის მაგ. თხრემლი, გაროქვა და სხვ. არც მისივე „მოგზაურობიდან“. ი. გრ.“ წიგნის ბოლო ფორზაცზე: „საბას ახალი ავტოგრაფი, იხ. „სიტყვა და საქმე“, 1934 წ. № 8. ი. გრ.; განცხადება – „ცისკარში“ ვბეჭდავთ საბას ლექსიკონსაო, „ცისკარი“, 1864 წ. № 5, გვ. 88. ი. გრ.“ ასე ეწერა გარეკანზე: „ფასი ყდით 5 მან. წევრთათვის 3 მან. 50 კაპ.; გვ. 406. თუ სპარსული დარჩა თურქული სიტყვებიც უნდა დარჩენილიყო, გვ. XVIII; ჯარგვალა, 467“. გვ. XVI. წინადადებას: „ს. ორბელიანის ლექსიკონის პირველმა გამომცემელმა რ. ერისთავმა უცხო ენათა შესატყვისობანი გამოუშვა...“ მიწერილი აქვს: „არ უნდა გამოეშვა რ. ერისთავს, არც შენ აკაკი, იხ. გვ. 406-ხომ, არის სპარსული“. გვ. XVIII. სიტყვა „ლაპა“-ს მიწერილი აქვს: „ლაბა“. „მანღალ“-ს – „მაყალი“; „ნოღართო“-ს – „ჩოღართი“; „ტარუ“-ს – „ტარო“; „პოპლიკა“-ს – „პოსლიკა.“ გვ. XXII. „ქობინოს“ მიწერილი აქვს: „დიდი ქვაბია“. გვ. 63. არშიაზე: „იხ. რაფ. ერისთავის ლექსი, VII“. გვ. 1. მიწერილია: „მეფ[ა] და მისთანანი!? ი. გრ.“ გვ. 38. „ბელიარ“-თან მიწერილია: „ეშმაკი. ი. გრ.“ გვ. 67. „გელა“-სთან მიწერილია: „ათაშქაში“. გვ. 128. „ზედადგარ“-თან მიწერილია: „(330) таган, იხ. პავლენკო, გვ. 2491.“ გვ. 137. „ბრძენთა“-სთან მიწერილია: „ბერძენთ“. გვ. 178. სიტყვასთან „კუთი“ მიწერილია: „მთიულეთში ხმარობენ“. გვ. 182. სიტყვასთან „იაღლაკაში“ მიწერილია: „იაღ-იუღ-ერბო-ცხიმი. ი. გრ.“. გვ. 183. სიტყვასთან „ლატიფი“ მიწერილია: „ნატიფი.“ გვ. 205. მიწერილია: „მემათრახე – მეომრის მწრთვნელი?“ გვ. 208. სიტყვასთან „მეყი“ მიწერილია: „მყის. ი. გრ.“. გვ. 213. სიტყვასთან „მიონა“ მიწერილია: „ფერია“. გვ. 233. სიტყვასთან „მფსონი“ მიწერილია: „ამფსონი“. გვ. 260. ფრაზასთან „ნურა-ბალანთ გასაცფვნი“, მიწერილია: „ტარო“. გვ. 280. ფრაზასთან „რვილი-ერქვნის ხე“. მიწერილია: „ა. ჭ.“ გვ. 311. ფრაზასთან „სერა-ქოთნის პირის მოსაკრავი“, მიწერილია: „ცხვრის ბუშტი“. გვ. 316. ფრაზასთან „ყირჩა-კათხა ჭიქისა“, მიწერილია: „румка“. გვ. 330. ფრაზასთან „ტაბუხი – მუხლის თავი გლეხურად“, მიწერილია: „ჩუბ. „თეძოს ძვალი“. გვ. 341. სიტყვასთან „ულამი“ მიწერილია: „ქარავანი“. გვ. 254. სიტყვასთან „ყეშო“ მიწერილია: „ფეშხო“, იხ. რაფ. ერ. ი. გრ.“ გვ. 361. სიტყვასთან „ქადი“ მიწერილია: „ქადილი“. გვ. 460. სიტყვასთან „ყივილი“ მიწერილია: „ხივილი“. წიგნში ქაღალდის ნაჭრები წარწერებით: „1. აკაკის მოსწრებული სიტყვებიდან. 2. კაკაროტი – იხ. საბა, ხარია, რომელიც არც მჭლევდებოდეს, არც სუქდებოდეს. ორომი – ცომის გუნდის დასაწყობელი, საბა. ჩაქი, საბა. 3. სერა-ერბოს ქილის პირის მოსაკრავი ცხვრის ბუშტი, იხმარება მთიულეთში. 4. გრ. ყიფშიძე. 1. საბა ორბ. და მისი ლექსიკონი, იხ. „სახალხო გაზეთი, 1911, № 286. 2. ნ. გამრეკელის წიგნი რუსულად საბას ლექსიკონი (ცალკე წიგნად). გაზეთიდან ამონაჭრები: 1. ალ. ბარამიძის წერილი „ფაქტები და შენიშვნები. სულხან-საბა ორბელიანის უცნობი ავტოგრაფიული ლექსიკონები“, მინაწერით: „ლიტ. საქართვ. 1937, № 6. 2. გ. ლეონიძის წერილი „სულხან-საბა ორბელიანი. 1658–1938. დაბადებიდან 280 წლის შესრულების გამო“, მინაწერით: „4 ნოემბერი, „კომ.“, 1938“. 3. Н. М.-ის რეცენზია ს-ს. ორბელიანის ლექსიკონზე, მინაწერით: „Заря“. 1929, 14 თებ.“. მეორე ცალის ფორზაცზე: „ნუ გათეთრდები, გვ. 260; ჴრმალი, 465; ყაბახი, 463. იხ. ხიდი; ხარა-ხარაბუა, 461; რუმბი-სროსი; ყარაყურა, 183; ჟღურტული, 277; ხელდახელსატაცი ჭურჭელი; ჟანგი-რკინის გესლი; ცრემლი – თვალის წყალი; ვაჟინი – სიროფი; შტოში – клюква“. მესამე ცალის თავფურცელზე: „სახსოვრად საყვარელ სოსოს მისი პატარა ძმა ოთარ რატიანი. 19 3/XI–34 წ.“ მეოთხე ცალის შმუცტიტულზე ყოფილი პატრონის ავტოგრაფი: „ნ. კურდღელაშვილი. 1922 წ. 20–V“. ქართული ლექსიკონი 81.374(038)=353.1 211125 20230811081009.0 06013953